Binnenkort op logo banner NG smal in hoogte:  
 - Veel moois in Ubbergen 
 - Veel mooie panden in Beek    
 - Het ontstaan van de Broerdijk   
 - Kerken in Lindenholt

Malden, Sint Jacobsweg

 

Op deze pagina staan de objecten in/aan de Sint Jacobsweg in Malden:    

Klik op het item wat u wilt zien voor directe toegang of scroll door alle artikelen van deze straat. Via het balletje met pijl rechts onderaan komt u hier weer terug (browsers in Windows).   

Klik hier of op een onderstaande foto om terug te gaan naar de pagina Malden.    


      

   

   

   

   

   

   

   

   

   

   
   
Landgoed Grootstal    

Dit landgoed is bereikbaar vanaf de Grootstalselaan in Nijmegen, maar heeft een feitelijk adres aan de Sint Jacobsweg in Malden. Het is een relatief klein landgoed op de grens van Nijmegen en Malden, doch bevindt zich op het grondgebied van Malden.

Het bestaat uit landerijen van zo'n zestien hectare en een historische kern van vijf hectare met op de plek waar ooit een middeleeuwse hoeve stond, een neorenaissance landhuis uit het begin van de twintigste eeuw. De prachtige lindes naast het huis zijn veel ouder dan het huis. Het omliggende landbouwgrond heeft in de loop van honderd jaar een aantal transformaties doorgemaakt. Eerst was het een fruitbedrijf, later kwamen er kippenstallen, nu is het akkerland. De kern van het landgoed is eigendom van baron Max van Hövell tot Westerflier, de rest van de landerijen zijn verdeeld onder de familie. Echtgenote Kien van Hövell ziet erop toe dat het landgoed als eenheid wordt beheerd.

Over bouwaard en andere (technische) informatie is weinig gepubliceerd van dit optrekje. De tekst voor dit landgoed bestaat dan ook uit de hoogtepunten van een interview uit 2011 met de eigenaar. Neem er wel de tijd voor:

VAN KANARIEPIET TOT BUITENKAMER:

JE MOET BESLISSINGEN NEMEN DIE HET LANDGOED WEERBAARDER MAAKT
DSC 0637 3 edited naamHoe zorg je dat een relatief klein landgoed toch allure uitstraalt en stand houdt tegenover de alsmaar oprukkende stad? Kien van Hövell zoekt het in denken op de lange termijn en in het combineren en bijstellen van functies en kwaliteiten.
"Het landgoed bestaat uit een kern die eigendom is van mijn echtgenoot, en een stuk akkerland, dat in de vorige generatie naar twee ooms is gegaan. Die formeel-juridische splitsing is gelukkig beperkt gebleven tot het papier, de familieband in onze generatie maakt dat wij het landgoed nog steeds als een eenheid kunnen beschouwen, ook in het beheer.
Het is ons nagelaten. Niet ons eigen comfort staat dan voorop, maar onze verantwoordelijkheid om het verder te brengen. Een landgoed krijgen is een erfenis onder last. Je bent je bewust van de historische identiteit van de plek, en je werkt aan de noodzakelijke condities om deze een goede toekomst te geven."

BUITENWERELD IS BAAS
"Landgoed Grootstal is nu honderd jaar en drie generaties in familiebezit. In die eeuw is veel veranderd. Ruim honderd jaar geleden lag Nijmegen nog opgesloten binnen de stadsmuren. Op het moment dat dit niet meer hoefde, groeide de stad in zestig jaar tijd tot aan de grenzen van het landgoed en slokte tijdens de groei bijna de hele arcadische zone op – 'kasteeltje' Heijendael ligt nu op de campus van de universiteit. In de jaren tachtig waren er nog plannen voor een nieuwe Vinexwijk in het gebied, maar dat werd tegengehouden door de provincie. Die verklaarde het landgoed tot een bufferzone en als onderdeel van de Ecologische Hoofdstructuur.
Die oprukkende stad werd door ons eerst als een bedreiging gezien. De invloed van het stedelijk gebied is buitengewoon indringend. We zijn de kanariepiet van de verstedelijking (zie kader). Het heeft ons op Grootstal doen beseffen dat de buitenwereld de baas is."
www.hetlandgoedbedrijf.nl 3

KANARIEPIET VAN VERSTEDELIJKING
De gevleugelde uitspraak van Kien van Hövell is dat Landgoed Grootstal de kanariepiet van de verstedelijking is. "Je kent toch het gebruik van mijnwerkers om kanariepieten mee te nemen in de mijn?", vraagt ze. De vogeltjes zijn gevoelig voor giftige stoffen in de lucht. Daarmee konden zij mijnwerkers tijdig waarschuwen voor geurloos maar zeer gevaarlijk mijngas. Op een vergelijkbare manier ziet Kien Landgoed Grootstal als een barometer voor de urbanisatie van het landelijk gebied.

WAAN VAN DE DAG
"Eenmaal verstedelijkt, legt de samenleving een morele claim op je, door openstelling en nieuwe natuur te verwachten. En voordat je het weet staat de agrarische bedrijfsvoering ter discussie. Op zo'n klein landgoed heb je moeite om de immense impact van een dergelijke druk te verwerken. Niet alleen ruimtelijk, maar ook mentaal. Daarvoor moet je vooral het hoofd koel houden.
Als we echt waren meegegaan met de waan van de dag, dan waren we hier allang verpletterd. Als uitloop voor de wijk bijvoorbeeld, wanneer het opengesteld zou zijn, met het verdwijnen van de dassenburcht als gevolg. Of als nieuwe natuur, zonder financiële gangmaker om het onderhoud van kwetsbare onderdelen ook straks nog te kunnen bekostigen."

SIGNALEN VAN JE OMGEVING
"Daarom moet je heel alert reageren op de signalen van je omgeving. Niet meegaan in de waan van de dag, maar out of the box durven denken. Na vijftien jaar opboksen tegen de maatschappelijke verwachtingen in, hebben wij nu een bijzondere positie verworven in de verbinding van stad en platteland en van natuur en cultuur.
Het denken daarover begon eigenlijk toen de gemeente Heumen vijftien jaar geleden besloot om het landgoed te bestemmen als twee woningen op een ruim bemeten perceel. Dat maakte het een burgerwoning in plaats van een landgoed. Economische functies kwamen onder spanning. De agrarische functie werd onder restricties nog gedoogd, maar niet meer als volwaardig gezien. Via de Ecologische Hoofdstructuur werd ons hele systeem in een sterfhuis geplaatst.
Pas bij de Raad van State bleek waarom de gemeente Grootstal niet als landgoed wilde bestemmen: het was niet opengesteld! Hoewel deze zienswijze bij de rechter geen stand hield, is die opmerking ons goed bijgebleven. Vanaf dat moment zijn we gaan werken aan alternatieven."

HOGERE MAATSCHAPPELIJKE RELEVANTIE
"Vijftien jaar geleden werd duidelijk dat we onze rol en positie fundamenteel moesten herijken. We waren toen net aangehaakt bij het educatieproject Van Luchtkasteel tot Dassenburcht, dat was bedacht door Claar Sloet van Oldruitenborgh. In Gelderland waren wij het tweede landgoed dat hieraan meedeed. Alweer bijna tien jaar werk ik nu samen met een achttal bekwame vrijwilligers uit allerlei vakgebieden, waaronder mensen van de IVN en uit het groenbeheer, een docent, enkele ondernemers op het landgoed en mensen uit de wijk. In 2010 werden we Landgoed van het Jaar. In de ogen van velen heeft dit educatieproject nu een hogere maatschappelijke relevantie dan een functie als uitlaatplaats voor de honden van de wijk.
www.hetlandgoedbedrijf.nl 5
We hebben eigen lessen ontwikkeld, onder andere een landgoedspel, waarin kinderen in de huid van de landgoedeigenaar kruipen en op verschillende plekken een echte beheersopdracht uitvoeren. Om bijvoorbeeld subsidie te mogen ontvangen, moeten ze het bewijs leveren dat er minstens zes kruiden groeien in het grasland. Als aan het eind van het spel een positief saldo overblijft, vragen we hen waar ze dat geld in zouden investeren. Waar sommigen aanvankelijk dachten aan een zwembad, valt na enig doorvragen toch het kwartje."

LANDGOEDSPEL
"De kinderen begrijpen via het landgoedspel dat je investeert om het landgoed een goede toekomst te geven. En dat diversiteit meerwaarde geeft. De voorbeelden van samenhang kun je voor hen op zo’n landgoed heel concreet maken: bedenk alleen al wat bijen betekenen voor de oogst in de boomgaard en daarmee, zij het indirect, voor het onderhoud van het landschap.
Van de kinderen leren we omgekeerd ook veel: van hun onbevangen manier van kijken, hoe bij het opruimen van snoeihout teamwork ontstaat en hoe geconditioneerd hun angst voor spinnen blijkt te zijn. Daarom willen we een dergelijk programma nu ook doortrekken naar volwassenen.
Ik ben ervan overtuigd, dat de crises van deze tijd alleen in samenhang kunnen worden opgelost. Dat vraagt gewoon om een andere attitude, in denken en handelen. Binnenkort wordt een paviljoen gebouwd aan de zijde van de stad, als educatiecentrum.
www.hetlandgoedbedrijf.nl 6
Ons motto is dat we stad en platteland weer met elkaar in contact willen brengen."

DUURZAAMHEID HERONTDEKKEN
"Door het scherpe contrast tussen het landgoed en de stad kun je mensen in hun bewustzijn raken. Dat kropje sla uit de moestuin is dan heel anders dan uit het schap van de supermarkt. Ik wil daaraan werken in kleine kring, met CEO’s en leidinggevenden, en met andere gericht geïnteresseerde groepen. Het lijkt me interessant om mensen de notie van duurzaamheid te laten herontdekken aan de hand van de metafoor van het landgoed, en hoe samenwerking in nieuw gevormde coalities, in de praktijk kan leiden tot een nieuw economisch, sociaal en ecologisch model.
Economisch denken is nodig op een landgoed, op de lange termijn en met inzet van alle componenten. Dan zorg je dat het geen waterhoofd wordt Toen wij mijn schoonouders op Grootstal opvolgden, was alles in goede staat. Wel zuinig. Iemand deed de moestuin als hobby, een ander hield het bosje bij en mocht het haardhout houden. Verder deed de familie zoveel mogelijk zelf, om systematisch te kunnen besparen op de inhuur van menskracht. Nu zijn de verhuur van gebouwen en het inspelen op de beleveniseconomie de belangrijkste financiële dragers."

SAMENSPEL VAN FUNCTIES
"Kleine ondernemers hebben de taak van de hobbyisten overgenomen. Zij beoefenen hun vak op een professionele manier die past bij het landgoed. De moestuin, bijvoorbeeld, levert nu 'belevenissen', namelijk eten uit de tuin in de tuin. Martina biedt haar gasten biologisch voedsel uit haar prachtig onderhouden moestuin, in een bijzondere landschappelijke omgeving. Dat laatste maakt dat we een hogere huur kunnen vragen dan de standaard pachtprijs. Dat geld investeren we weer om de infrastructuur op het landgoed langzaam te verbeteren. En in plaats van 48 luiken te schilderen, kan ik mijzelf nu beter toeleggen op de regie van het geheel.
De gebruikers en huurders van het landgoed moeten dus in het plaatje van het landgoed passen. Samen zorgen we voor dat nieuwe economische model. Het landgoed faciliteert kleinschalig ondernemerschap, en zorgt ervoor dat de activiteiten elkaar versterken. Martina's gasten genieten mee van de grazende kudde schapen, van de pastorale rust op het landgoed en van de wijde blik over de boerenakker. Het samenspel van functies is zo meer dan de som der delen."

TEGENDEEL BEWIJZEN
"Veel van wat vroeger ‘nuttig’ was, wordt nu gezien als maatschappelijk waardevol. Dat geldt voor de heggen, die dienden als veekering en zijn nu landschap. De hoogstamboomgaard diende voor fruit en nu ook als nestgelegenheid voor de uil. De schapen
www.hetlandgoedbedrijf.nl 8
zijn maaimachines van kruidenrijke weiden geworden. Het productiebosje is nu natuur, en het woonhuis een monument.
Deze shift van privaat naar publiek goed zou een interessant discours kunnen opleveren met overheden, maar die discussie vindt nauwelijks plaats. Met regels wil men publieke waarden behouden. Men denkt, dat bescherming het beste middel is voor dat behoud. Daarmee is de kous af. Ik denk dat we op Grootstal inmiddels het tegendeel kunnen bewijzen."

GEZOND EN AUTHENTIEK OVERDRAGEN
"Landgoederen kunnen zich in deze tijd positioneren door betekenis, traditie en emotie een rol te laten spelen. Wij doen dat graag door te vertellen, te verbinden en te versterken. Vanuit inspiratie zoeken naar samenwerking en oogcontact. Bij ons gaat het om contrast en verbinding tussen stad en platteland, tussen natuur en cultuur,tussen boodschap en ervaring. Dat doen we bijvoorbeeld ook met kunstenaars (zie kader). Iedere landgoedeigenaar kiest een rol die bij zijn landgoed past. Zo krijg je diversiteit, en ik denk dat ook het publiek dat veel spannender vindt dan wanneer we allemaal dezelfde dingen zouden doen.

VERBINDING TUSSEN NATUUR EN CULTUUR
De bekende Nijmeegse kunstenares Margriet Smulders aan het werk in de boomgaard: kweeperen, schapen en zonnebloemen zijn de natuurlijke ingrediënten voor een kunstzinnig tableau.
Soms wordt particuliere landgoedeigenaren geadviseerd hun traditie en emotie in te ruilen voor een meer professionele houding. Terwijl juist de emotie en de traditie de ziel zijn van een particulier landgoed. Dat is écht, geen vitrine, waar de lucht kunstmatig wordt gereguleerd om objecten voor de eeuwigheid te kunnen bewaren. Je moet een landgoed in zichzelf gezond en authentiek kunnen overdragen in de tijd. Die ingebakken notie van doorgeven – en de investering die dat vraagt – dat is je vorm van duurzaamheid. Het particuliere kun je als onderlegger gebruiken. Dat bepaalt namelijk niet alleen je betrokkenheid, het is ook meteen je unique selling point !"

BETEKENISECONOMIE
"De maatschappelijke meerwaarde van landgoederen in deze tijd is niet de waan van de dag bedienen, maar het besef van duurzaamheid overbrengen. En uitleggen hoe je dat doet, hoe dat mechanisme op jouw landgoed werkt. Daarmee kun je het landgoed uitbouwen van de kanariepiet van de verstedelijking tot de buitenkamer van de stad.
Ik zou daarin nog verder willen gaan dan wat we nu al doen richting de beleveniseconomie. We gaan toe naar een betekeniseconomie, een economie waarin het erom draait dat je duurzaamheid in praktijk brengt. Grootstal ligt wat dat betreft op een zeer geschikte locatie, waar het contrast en de dynamiek tussen stad en platteland duidelijk zichtbaar zijn. Daarmee hebben we, hopelijk ook voor de toekomst, op ons landgoed een bedreiging tot potentie omgebogen."

Dit pand geniet gemeentelijke monumentenbescherming van de gemeente Heumen, waartoe Malden behoort.

datum foto: 28-02-2016 
bron foto: Paul Marsman© 
bron tekst interview: Baron Max van Hövell tot Westerflier 


  

                       Design details: Paul Marsman© logo banner NG smal in hoogte